(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

महाभारत का अरयण्क पर्व – Mahabharat Aranyak Parv in Hindi


॥ श्रीः ॥
3.123. अध्यायः 123
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
लामशेन युधिष्ठिरंप्रति सुकन्योपाख्यानकथनारम्भः ॥ 1 ॥ कदाचन शर्यातनिना नृपेण सैन्यादिभिःसह च्यवनाश्रमाभिगमनम् ॥ 2 ॥ तत्र शर्यातिकन्यया सुकन्यया चिरतरतपश्चर्यानिरतस्य च्यवनस्य शरीरं पर्यावृत्य विवर्धमानमहावल्मीकावलोकनम् ॥ 3 ॥ तथा कुतूहलाद्वल्मीकोपरि दृश्यमानच्यवननयनयुगलस्याज्ञानात्कण्टकेन विभेदनम् ॥ 4 ॥ ततः क्रुद्धस्य च्यवनस्य प्रसादनाय शर्यातिना भार्यात्वाय तस्मै सुकन्यायाः प्रदानम् ॥ 5 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

लोमश उवाच। 3-123-0x(2104)(20686)
भृगोर्महर्षेः पुत्रोऽभूच्चयवनो नाम भारत।
समीपे सरसस्तस्य तपस्तेपे महाद्युतिः ॥ 3-123-1(20687)
स्थाणुभूतो महातेजा वीरस्थानेन पाण्डव।
अतिष्ठत चिरं कालमेकदेशे विशांपते ॥ 3-123-2(20688)
सवल्मीकोऽभवदृषिर्लताभिरिव संवृतः।
कालेन महता राजन्समाकीर्णः पिपीलिकैः ॥ 3-123-3(20689)
तथा स संवृतो धीमान्मृत्पिण्ड इव सर्वशः।
तप्यते स्म तपो घोरं वल्मीकेन समावृतः ॥ 3-123-4(20690)
अथ दीर्घस्य कालस्य शर्यातिर्नाम पार्थिवः।
आजगाम सरो रम्यं विहर्तुमिदमुत्तमम् ॥ 3-123-5(20691)
तस्य स्त्रीणां सहस्राणि चत्वार्यासन्परिग्रहः।
एकैव च सुता सुभ्रूः सुकन्या नाम भारत ॥ 3-123-6(20692)
सा सखीभिः परिवृता दिव्याभरणभूषिता।
चङ्क्रम्यमाणा वल्मीकं भार्गवस्य समासदत् ॥ 3-123-7(20693)
सा वै वसुमतीं तत्र पश्यन्ती सुमनोरमाम्।
वनस्पतीन्प्रचिन्वन्ती विजहार सखीवृता ॥ 3-123-8(20694)
रूपेण वयसा चैव भदनेन मदेन च।
बभञ्ज वनवृक्षाणां शाखाः परमपुष्पिताः ॥ 3-123-9(20695)
तां सखीरहितामेकामेकवस्त्रामलंकृताम्।
ददर्श भार्गवो धमांश्चरन्तीमिव विद्युतम् ॥ 3-123-10(20696)
तां पश्यमानो विजने स रेमे परमद्युतिः।
क्षामकण्ठश्च विप्रर्षिस्तपोबलसमन्वितः।
तामाबभाषेकल्याणीं सा चास्य न शृणोति वै ॥ 3-123-11(20697)
ततः सुकन्या वल्मीके दृष्ट्वा भार्गवचक्षुषी।
कौतूहलात्कण्टकेन बुद्धिमोहबलात्कृता।
किंनु खल्विदमित्युक्त्वा निर्बिभेदास्य लोचने ॥ 3-123-12(20698)
अक्रुद्ध्यत्स तथा विद्धे नेत्रे परममन्युमान्।
ततः शर्यातिसैन्यस्य शकृन्मूत्रे समावृणोत् ॥ 3-123-13(20699)
ततो रुद्धे शकृन्मूत्रे सैन्यमासीत्सुदुःखितम्।
तथागतमभिप्रेक्ष्य पर्यपृच्छत्स पार्थिवः ॥ 3-123-14(20700)
तपोनित्यस्य वृद्धस्य रोषणस्य विशेषतः।
केनापकृतमद्येह भार्गवस्य महात्मनः।
ज्ञातं वा यदि वाऽज्ञातं तद्द्रुतं ब्रूत माचिरम् ॥ 3-123-15(20701)
तमूचुः सैनिकाः सर्वे न विद्मोऽपकृतं वयम्।
सर्वोपायैर्यथाकामं भवांस्तदधिगच्छतु ॥ 3-123-16(20702)
ततः स पृथिवीपालः साम्ना चोग्रेण च स्वयम्।
पर्यपृच्छत्सुहृद्वर्गं पर्यजानन्न चैव ते ॥ 3-123-17(20703)
आनाहार्तं ततो दृष्ट्वा तत्सैन्यमनुखार्दितम्।
पितरं दुःखितं दृष्ट्वा सुकन्येदमथाब्रवीत् ॥ 3-123-18(20704)
मयाऽटन्त्येह वल्मीके दृष्टं सत्वमभिज्वलत्।
खद्योतवदभिज्ञातं तन्मया विद्धमन्तिकात् ॥ 3-123-19(20705)
एतच्छ्रुत्वा तु वल्मीकं शर्यातिस्तूर्णमभ्ययात्।
तत्रापशय्त्तपोवृद्धं चन्द्रादित्यसमप्रभम् ॥ 3-123-20(20706)
अयाचदथ सैन्यार्थं प्राञ्जलिः पृथिवीपतिः।
अज्ञानाद्बालया यत्ते कृतं तत्क्षन्तुमर्हसि ॥ 3-123-21(20707)
ततोऽब्रवीन्महीपालं च्यवनो भार्गवस्तदा।
अपमानादहं विद्धो ह्यनया दर्पपूर्णया ॥ 3-123-22(20708)
रूपौदार्यसमायुक्तां लोभमोहबलात्कृताम्।
तामेव प्रतिगृह्याहं राजन्दुहितरं तव।
क्षंस्यामीति महीपाल सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ 3-123-23(20709)
लोमश उवाच। 3-123-24x(2105)
ऋषेर्वचनमाज्ञाय शर्यातिरविचारयन्।
ददौ दुहितरं तस्मै च्यवनाय महात्मने ॥ 3-123-24(20710)
प्रतिगृह्य च तां कन्यां भगवान्प्रससाद ह।
प्राप्तप्रसादौ राजा वै ससैन्यः पुरमाव्रजत् ॥ 3-123-25(20711)
सुकन्याऽपि पतिं लब्ध्वा तपस्विनमनिन्दिता।
नित्यं पर्यचरत्प्रीत्या तपसा नियमेन च ॥ 3-123-26(20712)
अग्नीनामतीथीनां च शुश्रूषुनसूयिका।
समाराधयत क्षिप्रं च्यवनं सा शुभानना ॥ 3-123-27(20713)

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि त्रयोविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ 123 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-123-2 वीरस्तानेन वीरासनेन ॥ 3-123-11 क्षामकण्ठः क्षीणध्वनिः अतएव सा तद्वचनं न शृणोति ॥ 3-123-20 वयोवृद्धं च भार्गवम् इति झ. ध. पाठः ॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.